Dünyanın en büyük buğday ihracatçısı Rusya ile tarımsal
üretimin ana aktörlerinden Ukrayna arasında Karadeniz havzasında karşılıklı
tırmanan saldırılar, küresel gıda güvenliğini doğrudan tehdit ediyor.
Ukrayna’nın Rusya’nın Taman limanı gibi stratejik ihracat terminallerine ve
dökme yük gemilerine düzenlediği İHA saldırıları ile Rusya’nın Odessa limanı
çevresindeki gemi ve liman altyapılarını hedef alması, tedarik zincirini kopma
noktasına getirdi.
35 Milyon Tonluk İhracat Riski ve Fiyatlarda Tırmanış
Rusya Tahıl İhracatçıları ve Üreticileri Birliği tarafından
yapılan değerlendirmede, Karadeniz’deki lojistik akışın tamamen durması
halinde, küresel pazara sunulan Rus buğdayında 30 ila 35 milyon tonluk bir açık
oluşabileceği belirtildi. Bu miktar, toplam küresel buğday ticaretinin yaklaşık
yüzde 15’ine denk geliyor. Mevcut açığın diğer üretici ülkeler tarafından
kapatılamayacağını vurgulayan sektör temsilcileri, şu uyarılarda bulundu:
Fiyatlarda Sert Yükseliş: Fiziksel tahıl kıtlığının
etkisiyle, ton başına mevcut buğday (FOB) fiyatlarının 340 ila 370 dolar
seviyesine çıkması, krizin derinleşmesi halinde ise 400 doları aşması
öngörülüyor.
Küresel Enflasyon Dalgası: Bu tırmanışın, pandemi
dönemindeki lojistik krizden çok daha büyük ölçekli bir küresel gıda
enflasyonunu tetikleyeceği ifade ediliyor.
En Büyük Risk Afrika ve Orta Doğu’da
Karadeniz havzasından gelecek tedarike doğrudan bağımlı olan
yoksul ve gelişmekte olan ülkeler krizin merkezinde yer alıyor. Artan
maliyetler nedeniyle ithalat kapasitesi düşecek ülkelerde iç tüketimin sert
biçimde gerileyeceği, bunun da özellikle Afrika ve Orta Doğu’nun belirli
bölgelerinde doğrudan gıda kıtlığına ve açlığa yol açacağı tahmin ediliyor.
Gıda Krizi Tehlikesi
Ukrayna tarafında ise ülkenin en büyük tarım sendikası UAC,
Rusya’nın Odessa limanı yakınlarındaki gemi saldırılarının kritik hasat
döneminde Ukrayna ihracatını kısıtladığını duyurdu. Ukrayna Devlet Başkanı
Volodymyr Zelenskiy de Rus saldırılarının Karadeniz’deki seyrüsefer güvenliğini
bozarak küresel gıda krizini tetiklediğini belirterek Avrupa’ya mücadele
çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler aracılığıyla kurulan Tahıl Koridoru’nun
fiilen kapandığı bu süreçte, taraflar arasındaki askeri gerilim küresel gıda
piyasalarını baskılamaya devam ediyor.