Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Hülya Yiğit İspiroğlu, sınav döneminde öğrencilerin stresle birlikte değişebilen beslenme alışkanlıklarının performansa etkisi ve bu süreçte dengeli, düzenli ve alışılmış beslenme düzeninin korunmasının önemi hakkında açıklamalarda bulundu.
Stres beslenmeyi, beslenme de stresi etkiliyor!
Sınav stresinin öğrencileri yalnızca akademik açıdan değil;
fiziksel, duygusal ve sosyal yönden de etkileyebildiğini ifade eden Hülya Yiğit
İspiroğlu, “Bu dönemde birçok öğrencinin beslenme düzeninde değişiklikler
görülür.” dedi.
Bazı öğrencilerde iştah azalırken, bazı öğrencilerde aşırı
yeme davranışının ortaya çıkabileceğine dikkat çeken İspiroğlu, “Özellikle
yoğun stres altında şekerli besinlere, çikolata, tatlılar, çay ve kahve gibi
ürünlere yönelimin arttığı biliniyor. Beslenme ve stres arasında çift yönlü bir
ilişki var. Stres yeme davranışlarını etkileyebilirken, düzensiz ve dengesiz
beslenme de stres düzeyinin artmasına katkıda bulunabilir. Bu nedenle sınav
döneminde öğrencilerin mevcut beslenme düzenlerini korumaları ve yeterli,
dengeli beslenmeye özen göstermeleri önemli.” şeklinde konuştu.
Besin çeşitliliğinin sağlandığı dengeli bir beslenme düzeni
oluşturmak önemli!
Beynin temel enerji kaynağının glikoz olduğunu hatırlatan
Hülya Yiğit İspiroğlu, şunları söyledi:
“Ancak bu enerjinin şekerli içecekler ve tatlılardan değil;
besin öğeleri açısından zengin kaynaklardan sağlanması gerekir. Kuru ve taze
meyveler, ceviz, badem ve fındık gibi çiğ kuruyemişler, tam tahıllar, yumurta,
süt ürünleri, kefir gibi fermente besinler, zeytin, balık, taze sebzeler ve
yeşil yapraklı sebzeler zihinsel performansı destekleyen besinler arasında yer
alır. Özellikle ceviz ve balık gibi omega-3 kaynakları dikkat, öğrenme ve
hafıza süreçlerini desteklerken; kefir gibi probiyotik içeren besinler bağırsak
mikrobiyotasının korunmasına katkı sağlayabilir.
Günümüzde bağırsak ve beyin arasında güçlü bir iletişim
olduğu bilinmekte olup, sağlıklı bir bağırsak yapısının ruh hali ve bilişsel
fonksiyonlar üzerinde olumlu etkileri olabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle
sınav döneminde tek bir besine odaklanmak yerine, besin çeşitliliğinin
sağlandığı dengeli bir beslenme düzeni oluşturmak daha önemli.”
Sınav başarısını tek bir besin değil, düzenli beslenme ve
kaliteli uyku belirler!
Sınav döneminde amacın, son anda beslenme düzenini
değiştirmek değil, mevcut düzeni koruyarak zihinsel performansı desteklemek
olduğunu kaydeden Hülya Yiğit İspiroğlu, “Bu nedenle öğrencilerin daha önce
tüketmedikleri veya sindirim sistemi açısından alışık olmadıkları besinleri denememeleri,
öğün atlamamaları ve yeterli su tüketmeleri önemli.” dedi.
Özellikle uzun süre ders çalışabilmek amacıyla aşırı
miktarda kahve, çay veya enerji içeceği tüketmenin çarpıntı, huzursuzluk,
dikkat dağınıklığı ve uyku problemlerine yol açarak beklenenin aksine
performansı olumsuz etkileyebileceğini vurgulayan İspiroğlu, şu önerilerde
bulundu:
“Öğünlerin düzenli olması ve her ana öğünde protein,
kompleks karbonhidrat, sağlıklı yağ ve sebze-meyve gruplarına yer verilmesi
gerekir. Kahvaltıda yumurta, peynir, tam tahıllı ekmek ve söğüş sebzeler; öğle
ve akşam öğünlerinde et, tavuk, balık veya kuru baklagillerle birlikte sebze
yemekleri, salata ve tam tahıllı ürünler tercih edilebilir. Ara öğünlerde ise
meyve, kefir, yoğurt ve çiğ kuruyemişler iyi seçeneklerdir.
Sınav öncesindeki son günlerde ağır, yağlı ve sindirimi zor
yiyeceklerden uzak durulmalı; bireyde gaz ve sindirim şikâyetlerine neden
oluyorsa kuru baklagiller, brokoli ve karnabahar gibi besinler kontrollü
tüketilmelidir. Beyin performansı tek bir öğün veya tek bir besinle değil,
günler boyunca sürdürülen düzenli beslenme, yeterli sıvı alımı ve kaliteli uyku
ile şekillenir.”
Sınav günü yeni beslenme alışkanlıkları denenmemeli!
Sınav sabahında en önemli noktanın, öğrencinin alışık olduğu
beslenme düzenini koruması olduğunun altını çizen Hülya Yiğit İspiroğlu, “Sınav
günü performansı artıracağı düşüncesiyle farklı besinler denemek, normalde
tüketilmeyen bir kahvaltı yapmak veya öğün düzenini değiştirmek doğru bir
yaklaşım değildir. Öğrenciler deneme sınavlarına nasıl hazırlanıyor ve
kendilerini hangi şekilde daha rahat hissediyorlarsa, sınav sabahında da benzer
bir rutin izlemelidir.” dedi.
Kahvaltı yapan öğrenciler için yumurta, peynir, tam tahıllı
ekmek ve söğüş sebzelerden oluşan dengeli bir öğünün tercih edilebileceğini
aktaran İspiroğlu, “Ancak önemli olan belirli bir menüyü uygulamak değil,
vücudun alışık olduğu düzeni korumaktır. Sınav öncesinde aşırı yağlı, ağır ve
yüksek şeker içeren yiyeceklerden kaçınılmalı; çay ve kahve tüketimi de abartılmamalı.
Fazla miktarda kafein bazı öğrencilerde çarpıntı, huzursuzluk ve dikkat
dağınıklığına neden olabilirken, sık idrara çıkma ihtiyacını da artırabilir.
Benzer şekilde sınavdan hemen önce aşırı sıvı tüketmek yerine, su tüketimini
gün içine yaymak daha uygun olacaktır. Sınav sabahı yapılabilecek en doğru şey
yeni bir beslenme planı uygulamak değil, vücudun ve zihnin alışık olduğu düzeni
sürdürmektir.” diyerek sözlerini tamamladı.